Venetiëreis

De reis naar Venetië is een jaarlijks hoogtepunt voor De Poorters.

U kunt zich vrijblijvend opgeven voor de reis van 2015.

Poortersreis 2010

Het was al donker toen we op 'Marco Polo' landden, een eindje lopen met onze wandelende karretjes en daar was het water. Licht geklots tegen een laag bootje: de watertaxi die ons naar het hotel zou brengen. En ineens weet je weer waarom je terug wilde naar Venetië.

Illustratie

Het zaterdagochtendontbijt was even een andere ervaring, Hotel Ala was vol, heel vol. Drommen hongerigen bij de broodrooster, licht geduw bij de koffie. Venetië is een beetje populair zo gezegd. Maar daar was op gerekend. De grote trekpleisters werden gemeden, ook niet nodig voor dit zo ervaren gezelschap. Een andere zinnige beperking, gegeven de Venetiaanse overvloed, was de keuze voor schilders uit een bepaalde tijd, in dit geval de vijftiende en zestiende eeuw en wel voor de werken in situ. Zo had je na deze week bijvoorbeeld een goed idee van wie Tintoretto, het 'Ververtje', eigenlijk was en door het 'ter plekke' kwamen de kerken vanzelfsprekend mee.

Illustratie

Een tweede aspect dat mij trof bij deze reis, was de kennismaking met verhalen verbonden met het Christendom die mij volmaakt onbekend waren. Dat Jezus geboren was uit de maagd Maria wist ik, maar dat aan de geboorte van Maria ook geen 'vleselijke lust' te pas was gekomen, was nieuw voor mij. Sterker nog de 'onbevlekte ontvangenis' zo leerde ik, heeft betrekking op de geboorte van Maria, niet op de geboorte van Jezus.

De centrale plaats in het geloof van Maria zelf kan je ook moeilijk ontgaan. Zo troont ze lang en voornaam in gouden apsis van de Santa Maria Assunta in Torcello, zij alleen, maar mét kind.

Illustratie

In de Basilica dei Santi Maria e Donato op Murano is zij geheel alleen afgebeeld, even lang en zwart en voornaam in een even grootse gouden koepel, maar nu zelfs zonder kind.

Ze heft de handen op, ze staat in gebedshouding, vertelde Jeanne, Maria Orante.



Illustratie

Niet alles was verheven, Tintoretto is natuurlijk ook eerder aards, maar zo'n Laatste Oordeel in de Santa Maria Assunta op Torcello, eigenlijk hebben we hier te maken met een stripverhaal. Weliswaar gaat het over de 'laatste dingen', maar toch. Omdat de plaatjes zo duidelijk zijn kan de priester overtuigender zijn. Mensen kunnen zich voorstellen wat hij bedoelt. En er is over nagedacht. De goeden zullen worden gescheiden van de slechten en de goeden zullen opstijgen naar de hemel waar hun het eeuwige leven ten deel zal vallen. En dan de vraag, maar hoe zit het dan met die eerste Christenen die voor de leeuwen werden geworpen, zij hebben het toch juist goed gedaan?
Daar is aan gedacht. En daarom zien we een blije, maar ook enigszins schuldbewuste cheetah, die al een voetje naar buiten werkt, de rest van de martelaar zal volgen, opdat hij gaaf en gelukkig het eeuwige heil deelachtig zal zijn.

Illustratie

Er waren meer prozaïsche kanten aan ons uitstapje. De waterwerken hoorden daartoe. Martiaal uitgedost met helmen en oranje vestjes stonden we op een kade, enorme kranen priemden naar de hemel, zware betonnen gevaarten lagen voor ons. Niet alleen Nederland weet weg met waterbouw, zoveel was duidelijk. De volmaakte stilte en complete rust was enigszins verwarrend. Zouden de Italianen alleen bezig zijn als niemand kijkt?


Het familie diner 'da Romano' op Burano hoort zeker ook tot het wereldse vermaak. Beelden uit Italiaanse films dienen zich aan. Verschillende generaties die samen eten op zondagmiddag, de rust en vreugde van een ritueel zo vertrouwd en tegelijkertijd zo bijzonder. De Poortersfamilie schoof gaarne aan.

Illustratie

De kunst in het Dogana da Mar prozaïsch noemen is een gotspe, maar in de vergelijking met de bovennatuurlijke werkelijkheden waarvan in de religieuze voorstellingen sprake was, was het dat toch wel. In het oude douanekantoor was een moderne kunsthal ingericht, Venetië aan alle kanten zichtbaar door de mooie halfronde ramen en binnen een beetje het Tate modern. Intrigerend en beklemmend waren de aquariumachtige maquettes van de Chapman Brothers. Voorstellingen van de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog gestalte gegeven door middel van honderden kleine menselijke figuurtjes, alles in het grijs van het Duitse leger. Niet alleen de verschrikkingen op zich verwezen naar het andere Venetië, ons maar al te vertrouwd van de (wand) schilderijen en mozaïeken in de kerken van de stad, maar ook het engelengeduld waarmee deze zijn vervaardigd. Vreemd genoeg is dan de dood van de jonge Violetta in Verdi's Traviata rustgevender. We konden er getuige van zijn in het Palazzo Barbarigo Minotto, dat we zo ook goed konden bekijken. Onze San Zaccaria en 'onze' Bellini heb ik dit keer niet gezien, ik moest even passen.

Illustratie

Het zijn maar een paar impressies van één persoon die hier worden weergegeven, een persoon die voor het eerst meeging met de Poorters. Natuurlijk hebben we veel meer gezien dan ik kan noemen en zal ieder zijn eigen reis hebben gehad. Ik heb genoten van de schoonheid van Venetië en vooral weer heel veel geleerd. Dat laatste kwam door de onvermoeibare inspanningen van Jeanne, die van elke kerk, van elk schilderij en elke wandschildering de details bleek te kennen, ze leerde je kijken al vanaf het binnenkomen van de kerk. Leo zorgde er voor dat Jeanne zich aan de kunst kon wijden, hij was voor de logistiek die het allemaal mogelijk maakte. En dan waren er nog die andere Poorters die elk straatje, elk steegje leken te kennen en als ware voetzoekers voor ons uit gingen om de weg te wijzen. Volgend jaar weer? Dat zou mooi zijn, er is maar één Venetië!

Ank Klomp (rechts boven op de 'klassefoto'voor de apsis van Santi Maria e Donato op Murano)

Foto's: Coby Lubberink en Leo van der Stappen. Afbeeldingen Web Gallery of Art